Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

	Niedokrwistość
anaemia
ICD-10	D50-D64

Niedokrwistość, potocznie nazywana anemią (łac. anaemia) – zespół objawów chorobowych, który polega na stwierdzeniu niższych od normy wartości hemoglobiny, erytrocytów i ich następstw.

Niedokrwistość rzekoma - względne obniżenie Hb i hematokrytu poprzez zwiększenie objętości osocza w przypadku przewodnienia i u ciężarnych.

Chorobami krwi zajmuje się hematologia.

[edytuj] Podział niedokrwistości

Niedokrwistości dzielimy na trzy grupy:

1. Niedokrwistości spowodowane utratą krwi
2. Niedokrwistości będące wynikiem upośledzonego wytwarzania erytrocytów:
   1. niedoborowe
   2. hipoplastyczne
   3. aplastyczne
   4. dysplastyczne
3. Niedokrwistości związane ze skróconym czasem życia erytrocytów
   1. zespół hemolityczny wrodzony
   2. zespół hemolityczny nabyty
   3. zespół hemolityczny mieszany

[edytuj] Niedokrwistości pokrwotoczne

Niedokrwistości pokrwotoczne dzielimy na:

• niedokrwistości pokrwotoczne ostre
• niedokrwistości pokrwotoczne przewlekłe

Objawy zależą od ilości utraconej krwi, są to przede wszystkim:

• bladość powłok skórnych
• utrata przytomności
• niskie ciśnienie krwi
• tachykardia
• bóle zamostkowe

[edytuj] Niedokrwistości niedoborowe

Są to niedokrwistości, w których do upośledzonego wytwarzania erytrocytów dochodzi z powodu niewystarczającej podaży substancji potrzebnych w procesie erytropoezy. Spośród niedokrwistości niedoborowych wyróżniamy:

• niedokrwistość z niedoboru żelaza
• niedokrwistość z niedoboru kwasu foliowego
• niedokrwistość z niedoboru witaminy B₁₂
• niedokrwistość z niedoboru miedzi

[edytuj] Niedokrwistości z niedoboru żelaza

Niedokrwistość z niedoboru żelaza (łac. anaemia sideropenica) - niedokrwistość sideropeniczna. Występuje najczęściej u niemowląt między 6-18 miesiącem życia. Przyczyną niedoboru żelaza jest niedostateczne zaopatrzenie organizmu w ten pierwiastek przy zwiększonym jego zapotrzebowaniu. Do najczęstszych przyczyn niedoboru zaliczamy:

• zmniejszone zapasy w życiu płodowym
• wcześniaki, noworodki niekarmione mlekiem matki
• zaburzenia wchłaniania
• szybki rozwój

U dorosłych niedokrwistości z niedoboru żelaza mogą być skutkiem przewlekłego krwawienia, stymulującego szpik do zwiększenia tempa erytropoezy doprowadzając do wyczerpania ustrojowych zapasów żelaza. U kobiet jedną z najczęstszych przyczyn są obfite krwawienia miesięczne. U kobiet po menopauzie i u mężczyzn w piątej dekadzie życia i starszych częstą przyczyną przewlekłego krwawienia mogą być zmiany dysplastyczne w obrębie układu pokarmowego (polipy jelita grubego, nowotwór jelita grubego). Innym częstym miejscem krwawienia są owrzodzenia żołądka i dwunastnicy. Również w tym przypadku należy wykluczyć obecność zmiany o charakterze nowotworowym.

Objawy:

• spaczony, wybiórczy apetyt (np. na glinę, krochmal, kredę), niekiedy wyprzedza niedokrwistość
• bladość skóry śluzówek i spojówek
• szorstkość skóry
• zanik brodawek
• ból, pieczenie i wygładzenie języka
• zajady w kącikach ust
• pieczenie w jamie ustnej i przełyku
• łamliwość włosów i paznokci
• osłabienie

Podział niedoboru żelaza:

1. utajony – może być spadek ferrytyny, żelazo w szpiku spada
2. jawny – ferrytyna ↓↓, Fe ↓, żelazo w szpiku ↓, natomiast wzrasta: transferyna i rozpuszczalny receptor dla transferyny, Hb i MCV – w normie
3. jawny z niedokrwistością – tak jak w jawnej, lecz większe wartości spadku/wzrostu oraz dołącza się spadek Hb i MCV

[edytuj] Niedokrwistości megaloblastyczne

Występuje wtedy gdy erytrocyty są większe niż prawidłowe. Najczęstszymi przyczynami są:

• niedobór witaminy B₁₂ (kobalamina)
• niedobór kwasu foliowego

Objawy:

• bladość z odcieniem słomkowym
• duszność
• osłabienie
• zapalenie błony śluzowej żołądka
• piekący, czerwony język
• objawy neurologiczne (tylko w przypadku niedoboru witaminy B₁₂)
• mała ruchliwość

[edytuj] Niedokrwistość hipoplastyczna

Następuje zmniejszona produkcja składników morfotycznych krwi: głównie krwinek czerwonych ale też granulocytów i płytek krwi, z powodu postępującego zaniku tłuszczowego szpiku.

[edytuj] Niedokrwistość aplastyczna

Aplazja szpiku wynika ze zwiększenia użycia (także niektórych leków) i obecności środków chemicznych oraz toksycznych w życiu człowieka. Charakteryzuje się występowaniem we krwi erytrocytów o prawidłowej budowie i zawartości hemoglobiny, lecz stopniowo w coraz mniejszej liczbie. Niedokrwistość aplastyczna spowodowana jest najczęściej naświetlaniem szpiku kostnego promieniami X lub Gamma, oraz toksycznym uszkodzeniem szpiku przez jady bakteryjne i substancje chemiczne.

Objawy:

• wybroczyny, sińce
• krwawienia z nosa, krwotoki
• czasami stany zapalne jamy ustnej lub migdałków
• podatność na infekcje

[edytuj] Niedokrwistość hemolityczna

Spowodowana jest skróceniem czasu życia erytrocytów, co powoduje zmniejszenie ich ilości we krwi. Prawidłowo etrocyt żyje 100-120 dni, w stanie hemolitycznym - ok. 50 dni. Występuje podczas nasilenia hemolizy (np. w wyniku hipersplenizmu) i osłabienia zdolności kompensacyjnej szpiku.

[edytuj] Niedokrwistości syderoblastyczne

Przyczyny:

• czynniki wewnątrzkrwinkowe
  • defekty błony erytrocytów
  • defekty enzymów tych krwinek
  • zaburzenia tworzenia hemoglobiny

• czynniki zewnątrzkrwinkowe
  • obce przeciwciała
  • własne przeciwciała
  • leki
  • choroby zakaźne
  • czynniki chemiczne
  • czynniki fizyczne

Objawy:

• bladość
• duszność
• osłabienie
• żółtaczka
• powiększenie śledziony
• kamica żółciowa

[edytuj] Wrodzone niedokrwistości hemolityczne

Przyczyny:

• sferocytoza wrodzona
• owalocytoza
• hemoglobinopatia
• talasemia
• niedobór enzymów glikolitycznych
• eliptocytoza
• wrodzona żółtaczka hemolityczna

[edytuj] Nabyte niedokrwistości hemolityczne

Przyczyny:

• hemoglobinuria
• zakażenia paciorkowcem hemolizującym, gronkowcem, pneumokokami, pałeczką okrężnicy lub salmonellą
• zakażenia wirusowe (grypa typu A, mononukleoza zakaźna, wirusowe zapalenie płuc) mogą powodować powstanie zespołu hemolitycznego

[edytuj] Hemoglobinopatie

Choroby spowodowane nieprawidłową budową hemoglobiny, np. anemia sierpowata, talasemie.

[edytuj] Niedokrwistość chorób przewlekłych

ACD - anaemia of chronic disease

Jest to niedokrwistość występująca u chorych z pobudzeniem układu immunologicznego związanym z procesem zapalnym (dokładniej - na skutek działania cytokin), która charakteryzuje się zmniejszoną produkcją erytrocytów, małą liczbą retikulocytów, małym stężeniem Fe i transferyny, ale zwiększonym stężeniem ferrytyny. Druga co do częstości występowania po niedokrwistości z niedoboru żelaza.

Przyczyny

• przewlekłe zakażenia bakteryjne, pasożytnicze i grzybicze (np. gruźlica, przewlekłe zakażenie dróg moczowych)
• nowotwory złośliwe (CRA - cancer related anaemia)
• choroby z autoimmunizacji - reumatoidalne zapalenie stawów, SLE, układowe zapalenie naczyń

Patogeneza

Cytokiny (głównie IL-1, TNFα, IFNγ) osłabiają erytropoezę przez hamowanie proliferacji prekursorów krwinek czerwonych i jednocześnie pobudzenie ich apoptozy oraz zmniejszenie ekspresji genów EPO i jej receptora, a także zmniejszenie udostępniania żelaza dla krwiotworzenia, m.in. przez indukcję hepcydyny - hamuje wchłanianie żelaza w dwunastnicy i uwalnianie żelaza z makrofagów.

Objawy kliniczne

• pojawia się w klika miesięcy po ujawnieniu choroby podstawowej
• ogólne objawy niedokrwistości
• objawy związane z chorobą podstawową

Nieprawidłowości w badaniach pomocniczych

• Badania morfologiczne
  • niedokrwistość normocytowa, mogą występować mikrocyty, normochromiczne (stężenie Hb zwykle >9g/dl)
  • mała liczba retikulocytów
  • przyśpieszone OB
  • zwiększone stężenie cytokin i białek ostrej fazy
  • małe stężenie żelaza
  • zmniejszone stężenie transferyny i TIBC w surowicy
  • wzrost stężenia ferrytyny
• Szpik
  • prawidłowa lub zwiększona ilość złogów żelaza - zwłaszcza w makrofagach

Leczenie

• dążenie do wyleczenia choroby podstawowej

Przy ciężkiej niedokrwistości:

• przetoczenia koncentratu krwinek czerwonych
• cząsteczki pobudzające erytropoezę np. erytropoetyna s.c. przez 2-3 miesiące 3 razy w tygodniu
• preparaty żelaza tylko z erytropoetyną

Docelowe stężenie Hb wynosi 12 g/dl.

Przeczytaj zastrzeżenia dotyczące pojęć medycznych w Wikipedii!